Detaylı rehber
Mevzuata bağlı, adım adım açıklama
Avukatın mesleki sorumluluğundaki en kritik konulardan biri, kanun yolu ve usul sürelerinin doğru hesaplanmasıdır. Hak düşürücü süre kaçırıldığında mahkemeden geri dönüşü olmayan sonuçlar doğabilir. HMK m.92, m.93 ve m.104; CMK m.331 ve İYUK m.8 ile m.61 başlangıç, bitiş, hafta sonu ötelemesi ve adli tatil uzatmasını ayrıntılı düzenler. BaroCep'in süre hesaplayıcısı bu kuralların hepsini birlikte uygular.
Aşağıdaki rehber, hesaplayıcıyı doğru kullanman için sürenin niteliği, yargı kolu seçimi, adli tatil pencereleri, hafta sonu/tatil ötelemesi ve özel hâllerin uygulamasını adım adım açıklar.
Sürenin niteliği — gün, hafta, ay, yıl
HMK m.92 sürenin nasıl işleyeceğini belirler:
- Gün esaslı süre: Başlangıç günü hesaba katılmaz; süre, ertesi günden işlemeye başlar ve verilen gün kadar sayılır.
- Hafta, ay, yıl esaslı süre: Başlangıç gününe karşılık gelen aynı isimli günde sona erer. Örneğin 7 Mart Pazartesi günü tebliğ edilen 2 haftalık süre, 21 Mart Pazartesi günü mesai bitiminde sona erer. Ayın o günü yoksa son gün, izleyen ayın ilk günüdür.
Yargı kollarına göre kurallar
| Yargı kolu | Adli tatil | Uzatma |
|---|---|---|
| Hukuk yargısı (HMK) | 20 Tem – 31 Ağu | HMK m.104 → 7 gün |
| Ceza yargısı (CMK) | 20 Tem – 31 Ağu | CMK m.331 → 3 gün |
| İcra-İflas (İİK) | 20 Tem – 31 Ağu | İİK m.19 → 5 gün |
| İdari yargı (İYUK) | 1 Ağu – 5 Eyl | İYUK m.8 → 7 gün |
Hesaplayıcı, kural setine göre doğru pencereyi ve uzatmayı otomatik uygular. Yanlış kategori seçimi yanlış son gün üretir, dolayısıyla başlangıçta yargı kolunu dikkatle seç.
Adli tatil — pencereler ve etki
Adli tatil, mahkemelerin çalışmadığı pencereyi ifade eder. Bu pencere içinde kural olarak süreler işlemez; ancak süresi içinde yapılması gereken işlemin son günü tatile rastlarsa, tatilin sona ermesinden itibaren ek süre eklenir:
- HMK ve İYUK için 7 gün (m.104 ve m.8)
- CMK için 3 gün (m.331)
- İİK için 5 gün (m.19)
Bu ek süre, son günü tatil sonrası ilk iş gününe değil, tatilin sonundan itibaren belirli bir günlük uzatmaya yol açar; sonra hafta sonu/tatil rastlarsa HMK m.93 yeniden uygulanır.
Hafta sonu / tatil ötelemesi — HMK m.93
HMK m.93, sürenin son günü resmi tatile veya hafta sonuna rastlarsa takip eden ilk iş gününe öteleneceğini belirtir. Bu kural diğer yargı kollarında da kıyasen uygulanır.
BaroCep'in adli tatil + resmî tatil takvimi, son günü otomatik kontrol eder. Sonuç ekranında "Son gün cumartesiye rastladığı için pazartesiye ötelendi" gibi şeffaf bir not bulunur.
İstinaf ve temyiz süreleri
- HMK m.345 — İstinaf süresi: Kararın tebliğinden itibaren 2 hafta.
- HMK m.361 — Temyiz süresi: Bölge Adliye Mahkemesi kararının tebliğinden itibaren 2 hafta.
- CMK m.273 — İstinaf süresi (ceza): Kararın tefhiminden veya tebliğinden itibaren 7 gün.
- CMK m.291 — Temyiz süresi (ceza): BAM kararının tebliğinden itibaren 15 gün.
Hesaplayıcıda "İstinaf süresi - HMK m.345" gibi önceden tanımlı kurallar var; sürenin niteliği ve adli tatil durumu otomatik uygulanır.
Cevap dilekçesi ve ek süre
HMK m.127 uyarınca cevap dilekçesi süresi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren 2 haftadır. Mahkeme, durum ve koşullara göre bir defaya mahsus en fazla bir aylık ek süre verebilir.
Ek süre talebinin kabulü hâlinde yeni son günü hesaplamak için: mevcut son gün + verilen ek günleri seçeneklerinden yararlanılabilir. Hesaplayıcı "Ek süre verildi" seçeneğiyle gün ekleyip yeniden hesaplar.
İdari yargı — İYUK pencereleri
İdari yargıda adli tatil İYUK m.61 uyarınca 1 Ağustos – 5 Eylülarasıdır. İYUK m.8 ise sürelerin tatile rastlaması hâlinde 7 gün ek süre uygulanacağını düzenler. İdari işlemin iptali davası için süre, kural olarak yazılı bildirimden itibaren 60 gündür (m.7); vergi davalarında ise 30 gün uygulanır (Vergi Usul K. m.377).
Hesaplayıcı "İdari dava süresi – 60 gün" ve "Vergi davası süresi – 30 gün" gibi kuralları, İYUK adli tatil penceresiyle birlikte otomatik uygular.
Sık yapılan 5 hata
- Başlangıç gününü saymak. HMK m.92/1 başlangıç gününü hesaba katmaz; süre ertesi günden işler.
- Tebliğ değil, öğrenme tarihini esas almak. Kural olarak yazılı tebliğ tarihi başlangıçtır.
- Adli tatil uzatmasını atlamak. Hukuk ve idari yargıda 7 gün, ceza yargısında 3 gün ek süre uygulanır.
- Son günü hafta sonu olarak bırakmak. HMK m.93 ilk iş gününe öteler.
- Yanlış yargı kolunu seçmek. İYUK ile HMK arasında adli tatil penceresi farklıdır.
