Hukuk Muhakemeleri Kanunu, sürelerin başlangıç, bitiş ve hesabına ilişkin kuralları m.90 - m.94 arasında düzenler. Avukatın pratiğinde en sık başvurduğu üç madde — m.92 (başlangıç ve bitiş), m.93 (tatil ötelemesi) ve m.104 (adli tatil ek süresi) — birlikte uygulanarak son gün bulunur. Bu yazı üç kuralı pratik örneklerle açıklar.
HMK m.92 — Sürelerin hesabı
Madde iki temel kural getirir:
- m.92/1 — Başlangıç günü sayılmaz. Gün esaslı bir sürenin başlangıç günü hesaba katılmaz; süre, başlangıç gününü izleyen günden işlemeye başlar.
- m.92/2 — Hafta/ay/yıl esaslı sürenin sona ermesi. Hafta, ay veya yıl olarak verilen süreler, başlangıç gününe karşılık gelen aynı isimli günde sona erer. Ayın o günü yoksa son gün, izleyen ayın ilk günüdür.
Örnek — 2 haftalık istinaf süresi
Karar 7 Mart Pazartesi günü tebliğ edilmişse:
- Süre 8 Mart Salı günü işlemeye başlar (m.92/1).
- 2 hafta sonraki Pazartesi günü olan 21 Mart Pazartesi mesai bitiminde sona erer (m.92/2).
HMK m.93 — Hafta sonu ve resmî tatil ötelemesi
Sürenin son günü resmi tatile veya hafta sonuna rastlıyorsa süre,takip eden ilk iş gününe ötelenir. Örneğin son gün 1 Ocak Pazar ise süre 2 Ocak Pazartesi günü sona erer.
HMK m.104 — Adli tatilde sürelerin uzatılması
20 Temmuz - 31 Ağustos arasındaki adli tatilde HMK kapsamında süreler işlemez. Bu pencerede sona ermesi gereken bir süre, adli tatilin sona ermesinden itibaren 7 gün daha uzar. Bu 7 günlük uzatma sonrası hafta sonu/tatil ötelemesi (m.93) yine kıyasen uygulanabilir.
Üç kuralın birlikte uygulanması
Sürenin son gününü bulurken sıralama önemlidir:
- m.92 ile süre niteliğine göre kaba son gün bulunur.
- Kaba son gün adli tatil penceresine düşüyorsa m.104 uyarınca 7 gün eklenir.
- Yeni son gün hafta sonu veya resmî tatil ise m.93 uyarınca ilk iş gününe ötelenir.
BaroCep'in hukuki süre hesaplayıcısı bu sıralamayı otomatik uygular ve sonucu adım dökümüyle gösterir.
Pratik tablo — sık karşılaşılan süreler
| Kural | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Cevap dilekçesi | 2 hafta | HMK m.127 |
| İstinaf (hukuk) | 2 hafta | HMK m.345 |
| Temyiz (hukuk) | 2 hafta | HMK m.361 |
| İstinaf (ceza) | 7 gün | CMK m.273 |
| Temyiz (ceza) | 15 gün | CMK m.291 |
| İdari dava süresi | 60 gün | İYUK m.7 |
Önemli: Sürenin başlangıcı, tebliğ tarihidir (öğrenme değil). Tebliğin posta yoluyla yapıldığı hâllerde tebellüğ tarihi başlangıç olarak kabul edilir.