Detaylı rehber
Mevzuata bağlı, adım adım açıklama
Tevkil, Türk hukukunda bir avukatın, müvekkili adına yürüttüğü vekalet ilişkisini sona erdirmeden, işin bir kısmını veya tamamını başka bir avukata yaptırmasıdır. Çıkış noktası 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.56'dır; ücretlendirme Av. K. m.171ile düzenlenir. Bu sayfa; tevkilin hukuki çerçevesini, ücret pratiğini, pratik akışını ve BaroCep'in dijital tevkil pazarının bunu nasıl hızlandırdığını adım adım anlatır.
Bu rehber özellikle şehir dışı duruşma, icra dairesi takibi, keşif, tebligat tebellüğü gibi yerelde bir meslektaş tarafından yapılması verimli olan işler için hazırlandı. Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlar — vekaletname yetkisinin eksikliği, ücretin makbuza nasıl bağlanacağı, asıl vekilin sorumluluğunun nereye kadar uzandığı — ayrı başlıklar altında ele alınır.
Tevkil nedir? — Tanım ve tipik kullanım
Tevkil; bir avukatın, müvekkilinden aldığı vekaletnameye dayanarak iş gördüğü süreçte, o işin tamamını veya bir bölümünü bir başka avukatı yetkilendirerek yaptırmasıdır. Pratikte sıklıkla şu işler tevkilen yapılır:
- Şehir dışı duruşma takibi — asıl vekilin başka şehirdeki bir adliyede bulunması gereken duruşmada yerel meslektaşının ön plana çıkması
- İcra dairesi takip işlemleri — haciz talimatı, mahcuz mal satışı, dosya inceleme
- Keşif veya yerinde inceleme — uzak mahalde yapılacak teknik keşif
- Tebligat tebellüğü ve dosya inceleme — vekil yerine tebliğ alma, dosya fotokopisi temini
- İfade alma / SEGBİS — uzaktan yapılamayan ifade işlemleri
Tevkil, vekalet ilişkisini sona erdirmez; asıl vekilin sorumluluğu müvekkile karşı devam eder. Bu yönüyle vekaletname devrinden (sözleşmenin tarafının değişmesi) net olarak ayrılır.
Hukuki dayanak — Avukatlık Kanunu m.56
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 56. maddesi tevkilin temel düzenlemesidir. Madde, bir avukatın vekaletname ile aldığı bir işi başka bir avukata yaptırabilmesinin vekaletnamede açıkça verilmiş tevkil yetkisi şartına bağlı olduğunu açıkça düzenler.
Bunun pratik anlamı şudur: standart vekaletname metinlerinde çoğu zaman tevkil yetkisi yer alır, ancak özel vekaletname ile sınırlı yetki tanınmışsa tevkil için de açık ibareye ihtiyaç vardır. Aksi halde tevkilen yapılan işlemin geçerliliği zayıflar; hâkim hatta dosyaya işaretle yetki belgesi/tevkilname talep edebilir.
İlgili diğer hükümler
- HMK m.71 vd. — vekaletnamenin biçim ve içeriği
- TBK m.502 vd. — vekalet sözleşmesinin genel hükümleri
- Av. K. m.164/son — karşı vekalet ücretinin avukata ait olduğu kural (tevkil ücreti bundan farklıdır)
Tevkil ücreti — Avukatlık Kanunu m.171
Tevkil ücreti, tevkil eden avukat ile tevkilen iş yapan avukat arasındaki bir hizmet ilişkisinin karşılığıdır. Müvekkilin asıl vekalet ücretinden bağımsızdır. Avukatlık Kanunu m.171, avukatlar arasındaki bu ücretin serbestçe belirleneceğini düzenler. Buna karşılık AAÜT'nin maktu kalemleri (örn. duruşma takibi maktu vekalet ücreti, icra dairesi maktu vekalet ücreti) yıllık güncellenir ve sektörde pazarlık tabanı olarak kullanılır.
Pratik fiyat dinamikleri
- Standart duruşma takibi için tevkil ücreti çoğunlukla AAÜT maktu duruşma vekalet ücreti seviyesinden başlar; adliye uzaklığı, dosya hacmi, anında tutanak ihtiyacı gibi etkenlerle yükselir.
- İcra dairesi takip işlemlerinde dosya başına bir bedel ya da işlem başına bir bedel anlaşması yapılır.
- Keşif ve uzun süren işlerde saatlik ya da gün başına ücret yaygındır.
BaroCep'in vekalet ücreti hesaplayıcısı AAÜT maktu kalemlerini güncel olarak getirir; tevkil pazarlığında referans rakamı bir tıkla çıkarmak için kullanışlıdır.
KDV, stopaj, makbuz
Tevkilen iş yapan avukat, hizmet aldığı avukat adına serbest meslek makbuzu düzenler; ücret üzerinden genel oran KDV hesaplanır. Avukat hizmeti veren tarafın faaliyet durumuna göre stopaj söz konusu olabilir. Bu satırlar tevkil sözleşmesinin açık bir parçası olmalıdır.
Ne zaman tevkil vermeli? — Bir karar rehberi
Tevkil kararı çoğu zaman bir maliyet/fayda analizidir. Aşağıdaki sorulara verdiğin yanıtlar yön gösterir:
- Yol + zaman maliyetitevkil ücretinden yüksek mi? Çoğu rutin duruşmada cevap evet'tir.
- Yerel pratik önem taşıyor mu? O adliyenin/icra dairesinin kalemini, hâkimini, alışkanlığını bilen biri süreci hızlandırır.
- Anlık inisiyatif gerekiyor mu? Tanık ifadesi, ara karara hızlı itiraz gibi anlık değerlendirme isteyen duruşmalarda asıl vekilin oradalığı tercih edilir.
- Dosya hassasiyeti nedir? Yüksek değerli veya stratejik dosyalarda asıl vekilin hazır bulunması güven anlamında değer üretir.
Pratik kural: Standart bir duruşma takibi, rutin haciz veya tebligat tebellüğü için tevkil vermek hem maddi hem de zaman olarak çoğu zaman doğru karar. Stratejik veya dosyaya hâkimiyetin kritik olduğu durumlarda asıl vekil tercih edilmelidir.
Tevkil pratikte nasıl yapılır? — Adım adım
- Yetkiyi teyit et. Vekaletnamede "tevkile yetkilidir" ibaresi bulunmalı (Av. K. m.56). Yoksa müvekkilden yeni vekaletname iste.
- İşi tanımla. İş türü, adliye/icra dairesi, tarih, saat, beklenen çıktı (zaptın belirli bir hususu içermesi, ifade tutanağı, harç dökümü vb.) net yazılır.
- İlanı ver veya doğrudan iletişime geç. BaroCep'te konum bazlı ilanı yayımla; uygun başvuranlar saniyeler içinde haber alır.
- Ücreti netleştir. Tutar, ödeme zamanı, makbuz, KDV ve stopaj satırlarını uygulama içinden mesajda yazılı bırak.
- Yetki belgesi/tevkilname paylaş. Tevkilen iş yapacak avukat hâkim/icra müdürü karşısında yetkisini gösterecek bir belgeye sahip olmalı.
- Süreyi takip et.Tebligat veya cevap süreleri açısından BaroCep'in süre hesaplayıcısını ve uygulamadaki tebligat takip modülünü kullan.
- İşi kapat. Tevkilen iş yapan avukat duruşma zaptı/icra tutanağı/keşif raporunu iletir, makbuz düzenler, ücret ödenir, karşılıklı yorum bırakılır.
Sorumluluk ve risk paylaşımı
Tevkil sözleşmesi, asıl vekilin müvekkile karşı sorumluluğunu kaldırmaz. Avukatlar arası iç ilişki ayrıdır; tevkil edilen avukatın kusurlu davranışı nedeniyle müvekkilin uğradığı zarardan ötürü müvekkile karşı muhatap asıl vekildir; asıl vekil iç ilişkide tevkilen iş yapana rücu edebilir.
Bu nedenle tevkil seçimi titiz yapılmalıdır. BaroCep'in sicil doğrulaması, geçmiş yorumları ve mesleki deneyim filtreleri bu seçimi kolaylaştırmak için tasarlanmıştır.
Yaygın 5 hata
- Vekaletnamedeki yetkiyi teyit etmemek. Tevkil yetkisi açıkça yazılı değilse hâkim tevkilen işlemi kabul etmeyebilir.
- Ücret pazarlığını yazılı yapmamak. Mesajlaşma içinde fiyat, KDV, makbuz şekli açıkça yazılmalı; tartışmaları en baştan önler.
- Karşı vekalet ücretiyle karıştırmak. Karşı vekalet ücreti dava sonunda hükmedilen, avukata ait olan ücrettir (Av. K. m.164/son). Tevkil ücreti avukatlar arası iç ilişki ücretidir; bunu hâkim hükmetmez.
- Tevkilen iş yapana dosyayı yetersiz açıklamak. Duruşma günü öncesi savunma stratejisi ya da kritik kanıt referansları paylaşılmazsa zarar doğurabilir.
- İş sonunda dönüş yapmamak. Tevkilen iş yapan, zaptı veya tutanağı net biçimde paylaşmalı; bu olmazsa müvekkile karşı asıl vekilin pozisyonu zayıflar.
BaroCep tevkil pazarı — Mobil ile somut akış
BaroCep, geleneksel olarak WhatsApp ve baro listserv'leri üzerinden yürütülen tevkil pazarlığını tek mobil uygulamada yapılandırılmış hâle getirir. Konum bazlı arama, sicil doğrulaması, anlık bildirim, şeffaf yorum ve dosya kapama akışı sayesinde:
- Eşleşme süresi dakikalara iner; haberi görmeyen meslektaşlara mesaj atmayı bırakırsın.
- Şeffaflık artar; sicil bilgisi, daha önce yapılan işler ve karşılıklı yorumlar görünür.
- Komisyon yok. İki avukat arasındaki ücret doğrudan ödenir; BaroCep aracı değildir, eşleştirme yapar.
- Mevzuat yardımcısı entegrasyonu — süre hesabı, vekalet ücreti hesabı ve tebligat takibi tek uygulamada.
İlanı vermek için: uygulamadan Tevkil → Yeni İlan; başvurmak için: Tevkil → şehrindeki ilanlar.