Tevkil ilişkisinin hukuki çerçevesine ek olarak, pratikteki en çok sorulan soru çoğu zaman ücretle ilgilidir: tevkil ücreti nasıl belirlenir, kim öder, serbest meslek makbuzu nasıl düzenlenir, KDV-stopaj satırı nasıl kurulur? Bu yazı bu sorulara mevzuat ve uygulama zemininde net cevap vermeyi amaçlıyor.
1) Yasal taban — Av. K. m.171
Avukatlık Kanunu'nun 171. maddesi, avukatlar arasındaki ücret ilişkisinin serbestçe belirleneceğinikabul eder. Yasakoyucu, tevkil ya da iş ortaklığı gibi mesleki iş bölümlerinde ücreti dondurmak yerine tarafların pazarlığa açık şekilde anlaşmasını tercih etmiştir. Bu, AAÜT'de yer alan maktu ve nispi vekalet ücretlerinin tevkilde otomatik uygulanmadığı anlamına gelir; ancak pazarlık tabanı olarak çok yaygın kullanılır.
2) AAÜT maktu kalemleri — pazarlık tabanı
AAÜT'de yer alan maktu duruşma vekalet ücreti, icra dairesi maktu vekalet ücreti gibi tutarlar her yıl Resmî Gazete ile güncellenir. Sektörde tevkil pazarlığında bu rakamlar:
- Standart duruşma takibi— AAÜT'de o yıl için öngörülen maktu duruşma vekalet ücreti seviyesinden başlayan, mesafe ve dosya hacmiyle artan bir aralık.
- İcra dairesinde işlem takibi — dosya başına ya da işlem başına ücret. Maktu icra vekalet ücreti referans alınır.
- Keşif / inceleme — saatlik ya da gün başına ücret. Uzun süreli işler için pazarlık daha esnektir.
Güncel AAÜT maktu kalemleri için BaroCep'in vekalet ücreti hesaplayıcısı yıllık tarifeyi otomatik getirir; tevkil pazarlığında referans rakamı tek tıkla çıkartabilirsin.
3) Ücret pazarlığında yazılmalı olan satırlar
Tevkil ücretinin uygulamada problem yaratmaması için iki avukat arasındaki yazışmada (en azından uygulama içi mesajlaşmada) şu satırlar net olmalıdır:
- Net tutar ve KDV durumu (KDV dahil mi, hariç mi).
- Ödeme zamanı — iş yapıldıktan sonra mı, önceden bir kısmı mı.
- Makbuz kim adına düzenleniyor — kural olarak tevkilen iş yapan avukat, asıl vekil avukatın adına SMM düzenler.
- Ek masraflar — varsa harç, fotokopi, sureti çıkarma gibi kalemler ayrı mı tahsil ediliyor.
Pratik öneri: Mesajlaşma içinde yazılı bir anlaşma ileride çıkabilecek tartışmaları çoğunlukla baştan keser. BaroCep mesajlaşmasının arşivlenebilir olması bu işlevi karşılar.
4) Serbest meslek makbuzu, KDV ve stopaj
Avukatlık hizmeti serbest meslek faaliyetidir. Tevkilen iş yapan avukat, hizmet aldığı asıl vekile serbest meslek makbuzu düzenler:
- KDV genel oran üzerinden hesaplanır ve makbuzun bir satırında ayrıca gösterilir.
- Stopaj tarafın faaliyet durumuna göre tartışılır; iki serbest meslek erbabı arasındaki hizmet ilişkisinde stopaj uygulanmaz, ancak şirket yapısı altında alınan hizmet ise değerlendirilir.
- Makbuzun karşılığı, asıl vekilin müvekkilinden tahsil ettiği vekalet ücretinden ödenir; karşı vekalet ücreti ile karıştırılmaz.
5) Karşı vekalet ücreti tevkil ücreti değildir
Sık karıştırılır: karşı vekalet ücreti mahkemenin davayı kaybeden tarafa hükmettiği vekalet ücretidir ve avukata aittir (Av. K. m.164/son). Bu ücret asıl vekilin müvekkiline değil avukata ait olduğu için, asıl vekille tevkilen iş yapan avukat arasındaki tevkil ücretiyle hiçbir ilişkisi yoktur. Karşı vekalet ücreti dava sonunda ortaya çıkarken, tevkil ücreti iki avukat arasındaki iç hizmet ilişkisinin karşılığıdır.
6) Tipik fiyat dinamiklerinin sektörel yansıması
Sektörde tevkil ücreti aşağıdaki etkenlerle dalgalanır:
- Mesafe — adliyenin avukatın bürosuna uzaklığı.
- Dosya hacmi — yüzlerce sayfa veya çok taraflı dosyaların ek hazırlık zamanı gerektirmesi.
- Aciliyet — son dakika tevkil talebi pazarlık tabanını yukarı çeker.
- Beklenen çıktı — sadece duruşma takibi mi, ayrıntılı zapt notu mu, anında haber verme mi istendiği.
- Tekrarlayan iş hacmi — sürekli çalışılan meslektaşlarla daha esnek fiyatlar görülür.
7) BaroCep'te ücret nasıl konumlanır?
BaroCep'in tevkil ilanları akışında ilanı veren avukat "önerilen ücret" alanı girer; başvuran avukat kabul edebilir, karşı teklif gönderebilir veya mesajda görüşmeye açık olduğunu belirtebilir. BaroCep komisyon almaz; ücret tahsili tarafların kendi sorumluluğundadır.
Sonuç:Tevkil ücreti mevzuatın bağladığı bir rakam değil, avukatlar arasında serbestçe belirlenen bir hizmet karşılığıdır (Av. K. m.171). AAÜT'nin maktu kalemleri pazarlığın çıkış noktasıdır; KDV, makbuz ve sorumluluk satırları en başta yazılı netleştirilmelidir.